جیهانی - ترشی ئەدیپیکی پریمیێر: بلۆکی بیناسازی بنەڕەتی بۆ پۆلیمر و ماددە کیمیاییە کاراییە بەرزەکان

تایبەتمەندی فیزیایی و کیمیایی

دەرکەوتن و پێکهاتە: ترشی ئەدیپیک بە شێوەیەکی گشتی وەک تۆزێکی سپی و بلوری یان کریستاڵێکی بچووک و بێ ڕەنگ دەردەکەوێت. پێکهاتەیەکی نەرمی هەیە و لە ژێر بارودۆخی ئاساییدا بێ بۆنە، ئەمەش وای لێدەکات گونجاو بێت بۆ بەکارهێنانی جۆراوجۆر لەو شوێنانەی کە پرۆفایلی هەستیاری بێلایەن پێویستە.
تواوەیی: تواوەیی مامناوەند لە ئاودا نیشان دەدات، نزیکەی 1.44 گم لە 100 مل ئاودا لە پلەی گەرمی 25 پلەی سەدیدا دەتوێتەوە. بەڵام لە توێنەرە ئۆرگانییەکانی وەک ئیتانۆل و ئەسیتۆن و بەنزیندا زۆر دەتوێتەوە. ئەم ڕەفتارە تواوەییە ڕێگەی پێدەدات کە بە شێوەیەکی کاریگەر بەشداری لە چەندین کارلێک و فۆرمولاسیۆنی کیمیاییدا بکات.

نەگۆڕە فیزیاییە سەرەکییەکان: ترشی ئەدیپیک بارستەی مۆلی 146.14 گم/مۆڵ. چڕییەکەی لە دەوروبەری 1.36 گم/سم3یە لە پلەی گەرمی 25 پلەی سەدی کە کەمێک چڕترە لە ئاو. خاڵی توانەوەی ترشی ئەدیپیک 152 پلەی سەدییە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ گواستنەوەی لە دۆخی ڕەقەوە بۆ دۆخی شلە لە ژێر پلەی گەرمی بەرزدا. خاڵی کوڵان لە پلەی گەرمی ٣٣٧.٥ پلەی سەدیدا ڕوودەدات، هەرچەندە ڕەنگە پێش ئەوەی بگاتە ئەم پلەیە لە ژێر پەستانی بەرگەهەوادا دەست بە شیبوونەوە بکات. خاڵی هەڵگیرسانی ٢٠٧ پلەی سەدییە، ئەمەش ئەوە دەردەخات کە پێویستی بە پلەی گەرمی تاڕادەیەک بەرز و سەرچاوەی ئاگرکەوتنەوە هەیە بۆ ئەوەی مەترسی سووتانی دروست بکات.

کارلێکی کیمیایی: وەک ترشی دیکاربۆکسیلیک، ترشی ئەدیپیک دوو گروپی کارایی کاربۆکسیل (-COOH)ی تێدایە، کە کارلێکی کیمیایی بەرزی پێدەبەخشێت. بە ئاسانی بەشداری لە کارلێکەکانی ئیستریفیکاسیۆن لەگەڵ ئەلکهولەکاندا دەکات، ئیسترەکان دروست دەکات کە بە شێوەیەکی بەرفراوان لە بەرهەمهێنانی پلاستیک و چەورکەر و بۆنەکاندا بەکاردەهێنرێن. سەرەڕای ئەوەش، دەتوانێت کارلێک لەگەڵ دیامینەکان بکات لە ڕێگەی پۆلیمرکردنی چڕبوونەوە بۆ دروستکردنی پۆلی ئەمیدەکان، دیارترینیان نایلۆن ٦،٦. ئەم کارلێکە پۆلیمرکردنە بەردێکی بناغەی پیشەسازییەکانی ڕیشاڵی دەستکرد و پلاستیکی ئەندازیارییە. هەروەها ترشی ئەدیپیک دەتوانێت کارلێکی کەمکردنەوە ئەنجام بدات بۆ دروستکردنی ئەلکهولەکانی هاوتا و دەتوانێت کارلێک لەگەڵ بازاکان بکات بۆ دروستکردنی خوێ، کە بە ئەدیپاتەکان ناسراوە.

ناوچەکانی بەکارهێنان

پۆلی ماید (نایلۆن) بەرهەمهێنان: گەورەترین و گرنگترین بەکارهێنانی ترشی ئەدیپیک لە دروستکردنی پۆلی ئەمیدەکاندایە، بەتایبەتی نایلۆن ٦،٦. لەم پرۆسەیەدا ترشی ئەدیپیک لەگەڵ هێکسامیتلین دیامین کارلێک دەکات لە کارلێکی پۆلیمرکردنی چڕبوونەوەدا. نایلۆنی ٦،٦ کە لە ئەنجامدا دروست دەبێت پلاستیکێکی ئەندازیاری کارایی بەرزە و بەناوبانگە بە بەهێزی و مانەوە و بەرگری لە بڕین و تایبەتمەندییە میکانیکییە نایابەکانی. نایلۆن ٦،٦ لە پیشەسازی ئۆتۆمبێلدا بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکاردەهێنرێت بۆ پێکهاتەکانی وەک پارچەی بزوێنەر و گێڕ و بیرینگ. هەروەها مادەیەکی سەرەکییە لە پیشەسازی قوماشدا، کە بەکاردەهێنرێت بۆ بەرهەمهێنانی قوماشی کوالیتی بەرز بۆ جل و بەرگ و فەرش و پۆشینی جل و بەرگ بەهۆی بەهێزی و خۆڕاگری و توانای ڕاگرتنی بۆیاخەکان بە باشی.

پلاستیک و چەورکەرەکان: ترشی ئەدیپیک بەکاردێت بۆ بەرهەمهێنانی پلاستیککەری بنەمای چەوری. ئەم پلاستیککەرانە دەخرێنە ناو پۆلیمرەکانەوە، بەتایبەتی پۆلیڤینێل کلۆرید (PVC)، بۆ باشترکردنی نەرمی و پرۆسێسکردن و مانەوەیان. پلاستیککەری چەوری لەو کارانەدا بە باشتر دەزانرێت کە نەرمی پلەی گەرمی نزم پێویستە، وەک لە بەرهەمهێنانی عەزلی وایەری ئۆتۆمبێل، بۆری پزیشکی و بەرهەمەکانی PVC بەرگری لە سەرما. سەرەڕای ئەوەش، ئیسترەکانی وەرگیراو لە ترشی ئەدیپیک وەک چەورکەر لە کارە پیشەسازییە جیاوازەکاندا بەکاردەهێنرێن، تایبەتمەندییەکی نایابی دژە لەبەرکردن و دژە خۆلێدان دابین دەکەن، و گونجاون بۆ بەکارهێنان لە بزوێنەر و گێڕ و سیستەمی میکانیکی دیکەدا.

پیشەسازی خۆراک و خواردنەوە (بەکارهێنانی ناڕاستەوخۆ): لە کاتێکدا ترشی ئەدیپیک ڕاستەوخۆ لە خۆراکدا بەکارناهێنرێت، بەڵام لە بەرهەمهێنانی خۆراک - ماددە بەرکەوتنەکان و خۆراک - ئامێری پرۆسێسکردندا بەکاردێت. ئیسترەکانی، کاتێک لە پۆشاک و سیلانتەکاندا بەکاردەهێنرێن بۆ خۆراک - کەرەستەی پاکەتکردن، یارمەتی دڵنیابوون لە یەکپارچەیی و سەلامەتی بەرهەمە خۆراکییەکان دەدەن لەڕێگەی ڕێگریکردن لە پیسبوون و پاراستنی تازەیی بەرهەمەکە. جگە لەوەش دەتوانرێت پۆلیمرەکانی بنەمای ترشی ئەدیپیک لە بەرهەمهێنانی پێکهاتەکانی ئامێرەکاندا بەکاربهێنرێت کە لە کاتی پرۆسێسکردندا بەرکەوتنیان لەگەڵ خۆراکدا هەیە، وەک پشتێنەی گواستنەوە و مۆر.

پیشەسازی دەرمان و جوانکاری: لە پیشەسازی دەرمانسازیدا دەتوانرێت ترشی ئەدیپیک وەک یارمەتیدەرێک لە فۆرمولاسیۆنی دەرمانەکاندا بەکاربهێنرێت. دەتوانێت وەکو مادەی بافەرکردن کار بکات بۆ کۆنترۆڵکردنی pH ی گیراوە و هەڵپەسێردراوەکانی دەرمانسازی، دڵنیابوون لە سەقامگیری و کاریگەری دەرمانەکان. لە پیشەسازی جوانکاریدا ئیستری ترشی ئەدیپیک لە بەرهەمە جۆراوجۆرەکاندا بەکاردەهێنرێت، وەک کرێم و لۆشن و سووراوی لێو، بۆ باشترکردنی پێکهاتە و بەرزکردنەوەی توانای بڵاوبوونەوە و دابینکردنی تایبەتمەندی نەرمکەرەوە، وا دەکات پێست هەست بە نەرمی و نەرمی بکات.

شێوازەکانی ئامادەکاری

ئۆکساندنی سایکلۆهێکسان: ئەمە شێوازی پیشەسازی باڵادەستە بۆ بەرهەمهێنانی ترشی ئەدیپیک. پرۆسەکە بە ئۆکساندنی سایکلۆهێکسان لە ئامادەبوونی کاتالیستێکدا دەست پێدەکات، بە شێوەیەکی گشتی کاتالیستێکی بنەمای کۆبالت. لە ئۆکساندنی قۆناغی یەکەمدا، سایکلۆهێکسان لەگەڵ هەوا یان ئۆکسجین کارلێک دەکات بۆ پێکهێنانی تێکەڵەیەک لە سایکلۆهێکسانۆڵ و سایکلۆهێکسانۆن، پرۆسەیەک کە بە پرۆسەی "زەیتی KA" (کیتۆن - ڕۆنی ئەلکهول) ناسراوە. کارلێکەکە لە پلەی گەرمی دەوروبەری 150 - 160 پلەی سەدی و پەستانی 1 - 1.5 MPa ئەنجام دەدرێت. دواتر ڕۆنی KA زیاتر ئۆکسجین دەکرێت لە کارلێکێکی قۆناغی دووەمدا بە بەکارهێنانی ترشی نیتریک وەکو مادەی ئۆکسێنەر، بەزۆری لە پلەی گەرمی 60 - 80 پلەی سەدی و پەستانی بەرگەهەوا. ئەم ئۆکساندنە قۆناغی دووەمە سایکلۆهێکسانۆڵ و سایکلۆهێکسانۆن دەگۆڕێت بۆ ترشی ئەدیپیک. بەڵام ئەم شێوازە هەندێک تەحەدای ژینگەیی هەیە، چونکە بەکارهێنانی ترشی نیتریک ئۆکسیدی نایترۆجین (N2O) دروست دەکات کە گازی گەرمخانەیی بەهێزە و پێویستی بە بەڕێوەبردنی وردی ڕژێمی پاشماوە هەیە.

ڕێبازە بایۆتەکنەلۆژییەکان: لەم ساڵانەی دواییدا، گرنگیدان بە شێوازە بایۆتەکنەلۆژییەکان بۆ بەرهەمهێنانی ترشی ئەدیپیک وەک بەدیلێکی بەردەوامتر پەرەی سەندووە. دەتوانرێت وردە زیندەوەران وەک بەکتریا یان مەعجوون ئەندازیاری بۆماوەیی بەکاربهێنرێت بۆ گۆڕینی ماددە سەرەکییە نوێبووەکان، وەک شەکر یان زەیتی بنەمای ڕووەکی، بۆ ترشی ئەدیپیک لە ڕێگەی زنجیرەیەک ڕێڕەوی گۆڕانکاری خۆراکەوە. بۆ نموونە دەتوانرێت هەندێک بەکتریا ئەندازیاری بکرێت بۆ بەرهەمهێنانی ماددە ناوەندییەکان کە دەتوانرێت زیاتر بگۆڕدرێن بۆ ترشی ئەدیپیک. لە کاتێکدا ئەم شێوازە بایۆتەکنەلۆژییانە هێشتا لە قۆناغی گەشەکردندان و ڕووبەڕووی ئاستەنگەکانی پەیوەست بە بەرهەمهێنان و کاریگەری تێچوون دەبنەوە، بەڵام توانای بەرهەمهێنانی ترشی ئەدیپیک زیاتر دۆستانەی ژینگە و بەردەوام پێشکەش دەکەن.

ڕێوشوێنی خۆپارێزی

مەترسییە تەندروستییەکان: ترشی ئەدیپیک دەبێتە هۆی خورانی پێست و چاو لەکاتی بەرکەوتنی ڕاستەوخۆدا. بەرکەوتنی پێست بۆ ماوەیەکی زۆر یان دووبارەبوونەوەی پێست لەوانەیە ببێتە هۆی هەوکردنی پێست، ئەگەر بەرکەوتنی لەگەڵ چاوەکاندا هەبێت، دەبێتە هۆی سووربوونەوە و ئازار و ئەگەری زیانگەیاندن بە قژ. هەڵمژینی گەردیلەکانی تۆزی ترشی ئەدیپیک لەوانەیە کۆئەندامی هەناسەدان بخورێنێت و ببێتە هۆی کۆکە و هەناسەبڕکێ و هەناسە تەنگی. خواردنی بڕێکی زۆر لە ترشی ئەدیپیک دەبێتە هۆی ناڕەحەتی گەدە و ڕیخۆڵە، لەوانە سکچوون و ڕشانەوە و سکچوون. ئەو کرێکارانەی کە مامەڵە لەگەڵ ترشی ئەدیپیک دەکەن، پێویستە ئامێری پاراستنی کەسی گونجاو بەکاربهێنن، وەک دەستکێش و چاویلکەی سەلامەتی و دەمامکی هەناسەدان، بەتایبەتی لەو ژینگەیانەی کە ئەگەری دروستبوونی تۆز و خۆڵ هەیە.

مەترسی ئاگرکەوتنەوە و تەقینەوە: هەرچەندە ترشی ئەدیپیک خاڵی هەڵگرتنی تاڕادەیەک بەرزە، بەڵام دەسوتێت. لە شێوەی پاودەردا دەتوانێت تێکەڵەی تەقینەوە لەگەڵ هەوا دروست بکات ئەگەر بە چڕیی پێویست بڵاوبێتەوە. پێویستە شوێنەکانی هەڵگرتن لە سەرچاوەی ئاگرکەوتنەوە دوور بخرێنەوە، هەواگۆڕکێی دروستیش پێویستە بۆ ڕێگریکردن لە کۆبوونەوەی تۆز. لە ئەگەری ئاگرکەوتنەوە کە ترشی ئەدیپیکی تێدابێت، پێویستە مادەی ئاگرکوژێنەوە گونجاو بەکاربهێنرێت، وەکو تۆزی کیمیایی وشک یان دووەم ئۆکسیدی کاربۆن.

کاریگەری ژینگەیی: ترشی ئەدیپیک لە ژینگەدا بە شێوەیەکی مامناوەند بەردەوام دەبێت. کاتێک ئازاد دەکرێت بۆ ناو ئاوەکان، دەتوانرێت بە تێپەڕبوونی کات لەلایەن وردە زیندەوەرانەوە تێکبچێت، بەڵام چڕیی زۆری هێشتا دەتوانێت کاریگەری لەسەر ژیانی ئاوی هەبێت. هەروەها ڕەنگە کاریگەری لەسەر pH ی سیستەمی ئاو هەبێت بەهۆی سروشتی ترشەکەیەوە. بۆیە بەڕێوەبردنی دروستی پاشماوە و ڕێوشوێنی ڕاگرتنی زۆر گرنگە بۆ ڕێگریکردن لە دەردانی بێکۆنتڕۆڵی ترشی ئەدیپیک بۆ ناو ژینگە. ئەو پیشەسازیانەی کە ترشی ئەدیپیک بەرهەم دەهێنن یان بەکاریدەهێنن، پێویستە پابەندبن بە ڕێسا توندەکانی ژینگە بۆ کەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی لەسەر خاک و ئاو و کوالێتی هەوا.

تایبەتمەندییەکان

لاپەڕەی کۆنترۆڵکردنی کوالیتی